Burada edebiyat ya da dilbilgisi gibi teknik içerikli konuları anlatacak nitelikte değilim. Yazdıklarım içerisinde zaman zaman anlatım bozuklukları, yazım yanlışları, imla hataları da olabilir. Ancak temel bir dilbilgisi konusu olarak edatlardan; sadece “gibi” edatından bahsedeceğim.
Gibi edatı olmasaydı hayatın ne kadar yavan olabileceğini hiç düşündünüz mü? Hayatımıza renk ve anlam katan edatlardan biridir gibi.
Farklı kullanımları olsa da benim üzerinde durduğum ve daha çok önemsediğim benzetme anlamı olan gibi. Çoğu zaman farkında olmadan kullanırız onu. Öncesi ve sonrasındaki kelimeler ve cümleler arasında kaybolur gider. Bir dolgu malzemesi gibidir.
Gibi ile bir şeyi bir yerden alıp başka bir yere koyarız. Bazen bir durumu alıp onu başka bir duruma ya da bir olguyu başka bir olguya naklederiz. Edebiyat işinin ustaları da sıkça kullanırlar bu özelliği. Ama bu kullanım onlara has değildir. Kendi anlam dünyamızı da biz gibiler üzerine kurmuşuzdur. Her zaman bir şeyleri başka şeylere benzetiriz. Ailemizi köklü bir ağaç gibi görürüz mesela. Kendimizi bazen güçlü bir aslan gibi, bazen çalışkan bir karınca gibi, bazen de kurnaz bir tilki gibi görürüz.
İşte birkaç örnek:
“Havaların soğumasını bekleyen vantilatör gibi mesaisinin biteceği zamanı bekliyordu. Fakat o vakte kadar dönüp duracaktı.”
“Pili bitmek üzere olan bir telefonu kullanan kişi gibi tedirgindi. Her an bir yerlerde kala kalmaktan korkuyordu.”
“Tuzlu bir yemeğin yanındaki tuzluk gibi bekliyordu. Lazım olmayacağını ve bir işe yaramayacağını bile bile.”
“Biri gelip kumandanın düğmesine bassa da ortalık şenlense diye bekleyen televizyon gibi köşesinde sessizce oturuyordu.”
“Jelatini açılıp içerisinden ürünü çıkartılmış boş bir kutu gibi bekliyordu.”
Gibi’ler, kendi başına anlamsızlar ama bir cümle içerisinde ve hatta hayatın içerisinde anlamın ta kendisi oluverirler.
